Xăng dầu Việt Nam đang trong trạng thái đảm bảo nguồn cung tháng 3/2026 khi Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân xác nhận tại cuộc họp ngày 10/3 rằng Việt Nam chưa phải dùng đến nguồn dự trữ xăng dầu quốc gia. Dự trữ lưu thông bắt buộc tại các doanh nghiệp đầu mối đang đảm bảo 20 ngày cung ứng theo quy định, trong khi hai nhà máy lọc dầu Dung Quất và Nghi Sơn vẫn vận hành bình thường.
Tuy nhiên bức tranh xăng dầu Việt Nam từ tháng 4 trở đi vẫn còn nhiều ẩn số. Hai nhà máy lọc dầu xác nhận đảm bảo hợp đồng tháng 3 nhưng thẳng thắn cảnh báo tháng 4 và tháng 5 phụ thuộc nhiều vào diễn biến chiến sự Iran. Đây là tình huống mà nhà đầu tư và doanh nghiệp cần theo dõi sát trong những tuần tới.
Hai loại dự trữ xăng dầu và nguyên tắc sử dụng
Thứ trưởng Bộ Công Thương giải thích rõ xăng dầu Việt Nam hiện có hai loại dự trữ khác nhau với nguyên tắc sử dụng hoàn toàn khác nhau. Dự trữ lưu thông là quy định bắt buộc, các thương nhân đầu mối phải duy trì tối thiểu 20 ngày cung ứng trong hệ thống của mình. Dự trữ xăng dầu quốc gia là nguồn chiến lược, chỉ được sử dụng khi thiếu hụt nguồn nhập khẩu hoặc sản xuất trong nước sụt giảm nghiêm trọng.
Tính đến ngày 10/3, xăng dầu Việt Nam vẫn đang dùng từ nguồn dự trữ lưu thông của doanh nghiệp, chưa phải động đến dự trữ quốc gia. Đây là ranh giới quan trọng phân biệt mức độ nghiêm trọng của tình hình cung ứng. Khi dự trữ quốc gia phải được huy động, đó mới là tín hiệu khủng hoảng thực sự.
Nghị quyết 36/NQ-CP ngày 6/3/2026 của Chính phủ quy định rõ thẩm quyền sử dụng dự trữ xăng dầu quốc gia. Bộ Công Thương sẽ được giao tính toán các phương án cụ thể khi thiếu hụt cục bộ xảy ra. Quy trình này đảm bảo nguồn dự trữ chiến lược của xăng dầu Việt Nam không bị sử dụng tùy tiện.
Petrolimex nhập sớm 50% lượng hàng chỉ trong 10 ngày đầu tháng 3
Petrolimex (Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam, mã PLX) là thương nhân đầu mối lớn nhất trong hệ thống xăng dầu Việt Nam, chiếm khoảng 40% thị phần. Trong 10 ngày đầu tháng 3/2026, Petrolimex đã nhập khẩu một lượng tương đương 50% kế hoạch cả tháng, đây là hành động đẩy nhanh nhập khẩu để tạo vùng đệm an toàn.
Thống kê ba tháng gần nhất cho thấy xăng dầu Việt Nam qua kênh Petrolimex đang được bổ sung liên tục. Tháng 1/2026 Petrolimex nhập khoảng 1,1 triệu tấn, tháng 2 nhập khoảng 966.000 m3. Đến tháng 3, tập đoàn đã ký trước khoảng 860.000 m3 tương đương 75% đơn hàng dự kiến trong tháng.
Chủ tịch Petrolimex Phạm Văn Thanh cam kết tập đoàn có thể hy sinh lợi nhuận để nhập khẩu thêm xăng dầu khi cần thiết. Cam kết này đặc biệt nhấn mạnh ưu tiên cho Hà Nội và TP.HCM, hai đầu mối tiêu thụ lớn nhất của xăng dầu Việt Nam. Đây là tín hiệu rõ ràng về quyết tâm ổn định thị trường của đơn vị đầu ngành.
PVOIL đảm bảo cung ứng dù nhu cầu tăng đột biến gấp 1,5 lần
PVOIL (Tổng Công ty Dầu Việt Nam) là thương nhân đầu mối lớn thứ hai trong hệ thống xăng dầu Việt Nam với thị phần khoảng 30%. Sản lượng bán lẻ ngày 9/3/2026 của PVOIL tăng gấp 1,5 lần so với bình quân ngày tháng 1/2026 do làn sóng mua tích trữ. Tuy nhiên PVOIL vẫn đảm bảo đủ xăng dầu cung ứng cho toàn bộ hệ thống.
Phó Tổng Giám đốc PVOIL Lê Trung Hưng khẳng định nguồn hàng của PVOIL vẫn ổn định đến hết tháng 3 và đầu tháng 4. Trong điều kiện bình thường, 80% sản lượng xăng dầu Việt Nam qua kênh PVOIL đến từ hai nhà máy Dung Quất và Nghi Sơn. 20% còn lại được nhập khẩu chủ yếu từ Singapore và Hàn Quốc.
Để đa dạng hóa nguồn cung xăng dầu Việt Nam, PVOIL đang mở rộng tìm kiếm nhà cung cấp mới từ Trung Quốc và Australia. Động thái này giảm bớt sự phụ thuộc vào các tuyến cung cấp truyền thống vốn đang chịu áp lực chi phí vận tải và bảo hiểm tăng cao do bất ổn địa chính trị.
Dung Quất chạy 118% công suất và lo ngại từ tháng 4
Nhà máy lọc dầu Dung Quất do BSR (Công ty Cổ phần Lọc Hóa Dầu Bình Sơn) vận hành là trụ cột của xăng dầu Việt Nam nội địa. Dung Quất đang duy trì ổn định ở mức khoảng 118% công suất thiết kế, đủ để đảm bảo cung ứng xăng dầu theo hợp đồng ít nhất đến hết tháng 4/2026.
Nguồn dầu thô cho Dung Quất đến từ PVN (Tập đoàn Dầu khí Việt Nam) với sản lượng khai thác khoảng 180.000 thùng/ngày, trong đó khoảng 150.000 thùng/ngày được cung cấp cho Dung Quất. Tuy nhiên Dung Quất vẫn phải nhập khẩu thêm 30 đến 35% nguyên liệu từ Tây Phi, Địa Trung Hải và Mỹ để đạt mức vận hành 118%.
Tổng Giám đốc BSR Nguyễn Việt Thắng cảnh báo thẳng thắn về rủi ro từ tháng 4. Nếu chiến sự Iran kéo dài, giá dầu, cước vận chuyển và phí bảo hiểm sẽ tiếp tục tăng, làm gia tăng đáng kể chi phí đầu vào cho xăng dầu Việt Nam. Trong giai đoạn tháng 3 đến tháng 5/2026, BSR đã ký hợp đồng mua khoảng 3 triệu thùng dầu thô nhập khẩu để đảm bảo nguyên liệu.
Chính phủ áp thuế 0% và kích hoạt quỹ bình ổn giá
Để giảm áp lực lên xăng dầu Việt Nam trong giai đoạn giá thế giới leo thang, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết 36/NQ-CP ngày 6/3/2026 với hai công cụ chính. Thuế nhập khẩu một số mặt hàng xăng dầu chủ chốt được áp về 0% từ ngày 9/3 đến 30/4/2026. Quỹ bình ổn giá xăng dầu cũng được sử dụng để hạn chế mức tăng giá trong nước.
Nhờ hai biện pháp này, mức tăng giá xăng dầu Việt Nam thực tế trong nước thấp hơn đáng kể so với mức tăng trên thị trường thế giới. Người tiêu dùng và doanh nghiệp được bảo vệ một phần khỏi cú sốc giá năng lượng toàn cầu trong ngắn hạn. Đây là bộ đệm chính sách quan trọng mà nhiều quốc gia khác không có.
Petrolimex điều chỉnh giá bán xăng dầu hai lần liên tiếp vào ngày 10/3 và 12/3/2026, thực hiện theo đúng cơ chế điều hành của liên Bộ Công Thương và Tài Chính. Cả hai lần điều chỉnh đều căn cứ theo Nghị quyết 36 và các quy định về kinh doanh xăng dầu. Mức giá mới được niêm yết công khai trên website Petrolimex và các công ty thành viên.
Tích trữ xăng dầu lan rộng khắp các tỉnh thành
Làn sóng tích trữ xăng dầu Việt Nam diễn ra mạnh nhất từ ngày 4/3 đến 10/3/2026. Tại Hà Nội, lượng bán ra hàng ngày tăng 50% so với bình quân tháng 1/2026. Tại TP.HCM, nhiều cây xăng ghi nhận hàng dài xe máy xếp thành 6 hàng kéo ra ngoài đường, nhân viên phục vụ liên tục trong nhiều giờ đến ướt đẫm mồ hôi.
Ngày 7/3 có 17 cửa hàng xăng dầu tại Hà Nội ngưng bán một số mặt hàng tạm thời do hàng về chậm. Chiều cùng ngày, nguồn cung được bổ sung và các cửa hàng hoạt động bình thường trở lại. Tình trạng thiếu hụt cục bộ tại một số điểm bán không phản ánh tình trạng thiếu hụt toàn hệ thống xăng dầu Việt Nam.
Tại các tỉnh như Bắc Ninh, Thái Nguyên, Phú Thọ, Lào Cai và Tuyên Quang xuất hiện hiện tượng xe tải bốn chân xếp hàng đổ dầu diesel rồi quay đầu đổ sang cửa hàng khác. Các lực lượng chức năng địa phương đã được huy động để ngăn chặn đầu cơ và xuất khẩu lậu xăng dầu sang các nước láng giềng.
Tồn kho Petrolimex và PVOIL xuống mức thấp nhiều năm
Số liệu tài chính gần nhất tiết lộ một thực tế đáng chú ý trong hệ thống xăng dầu Việt Nam. Giá trị hàng tồn kho của Petrolimex giảm từ 15.747 tỷ đồng xuống còn 14.147 tỷ đồng. PVOIL cũng ghi nhận tồn kho giảm từ 3.540 tỷ đồng xuống 2.797 tỷ đồng.
Đây đều là mức tồn kho thấp nhất của hai đơn vị này trong nhiều năm trở lại đây. Tồn kho thấp trong bối cảnh nhu cầu tăng đột biến là yếu tố rủi ro tiềm ẩn cho xăng dầu Việt Nam nếu chuỗi cung ứng bị gián đoạn dù chỉ vài ngày. Đây là lý do Petrolimex đẩy nhanh nhập khẩu và vận hành kho Đức Giang cùng kho Nam Hà Nội với tổng sức chứa 96.000 m3 ở mức cao nhất có thể.
BSR (Công ty Cổ phần Lọc Hóa Dầu Bình Sơn) ngược lại đã chủ động nâng mức tồn kho dầu thô ngay từ đầu năm 2026 để chuẩn bị cho kịch bản bất thường. Đây là sự khác biệt rõ rệt trong chiến lược quản lý tồn kho giữa đơn vị sản xuất và đơn vị phân phối xăng dầu Việt Nam.
Nhà máy nhiên liệu sinh học Miền Trung vào cuộc từ cuối tháng 3
Một giải pháp mới được triển khai để tăng cường nguồn cung xăng dầu Việt Nam nội địa là kích hoạt Nhà máy Nhiên liệu Sinh học Dầu khí Miền Trung. Dự kiến từ ngày 20/3/2026, nhà máy sẽ vận hành ở công suất tối ưu với sản lượng khoảng 60.000 tấn ethanol E100 mỗi năm. Nguồn E100 này sẽ được cung cấp cho Dung Quất để pha chế thành xăng E10.
Đây là giải pháp tăng sản lượng xăng dầu Việt Nam từ nguồn trong nước mà không phụ thuộc vào nhập khẩu. Nguyên liệu đầu vào cho sản xuất ethanol chủ yếu là sắn lát khô, được các đối tác cung ứng theo hợp đồng dài hạn. Trong bối cảnh các kênh nhập khẩu xăng dầu Việt Nam đang chịu áp lực chi phí và một số nước hạn chế xuất khẩu, đây là hướng đi chiến lược quan trọng.
An ninh năng lượng dài hạn cần được củng cố thêm
Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam Bùi Ngọc Bảo và Chủ tịch Petrolimex Phạm Văn Thanh đều nhấn mạnh sự cần thiết phải cải thiện năng lực dự trữ quốc gia sau sự kiện tháng 3/2026. Hệ thống xăng dầu Việt Nam hiện phụ thuộc khoảng 30% vào nhập khẩu, đây là điểm dễ tổn thương nhất khi chuỗi cung ứng toàn cầu bị đứt gãy.
Hai giải pháp dài hạn được đề xuất là nâng cao năng lực kho dự trữ quốc gia và khuyến khích xã hội hóa đầu tư kho dự trữ tư nhân. Hiện tại, theo dữ liệu từ Bộ Công Thương, dung lượng kho dự trữ xăng dầu Việt Nam vẫn còn thấp hơn nhiều so với khuyến cáo 90 ngày tiêu thụ mà IEA đề ra cho các nước thành viên.
Việc ứng dụng công nghệ và dữ liệu để nâng cao tính minh bạch trong điều hành cũng được Chủ tịch Petrolimex đặc biệt nhấn mạnh. Dự báo sớm biến động thị trường, kiểm soát chi phí trung gian và xử lý nghiêm hành vi đầu cơ sẽ giúp hệ thống xăng dầu Việt Nam phản ứng nhanh hơn trong các tình huống bất thường tương tự.
Kết luận
Xăng dầu Việt Nam đang vượt qua thử thách tháng 3/2026 nhờ sự phối hợp chủ động của Petrolimex, PVOIL, Dung Quất và các chính sách hỗ trợ kịp thời từ Chính phủ. Thuế nhập khẩu 0%, quỹ bình ổn giá và việc Dung Quất vận hành 118% công suất đang tạo ra lớp bảo vệ quan trọng.
Tuy nhiên xăng dầu Việt Nam trong tháng 4 và tháng 5 vẫn là giai đoạn cần theo dõi sát, đặc biệt khi tồn kho của hai đơn vị đầu mối đang ở mức thấp nhất nhiều năm và nhập khẩu tiếp tục gặp khó khăn. Nhà đầu tư và doanh nghiệp nên theo dõi kỳ điều chỉnh giá xăng dầu tiếp theo của liên Bộ Công Thương và Tài Chính như tín hiệu quan trọng nhất để cập nhật chi phí đầu vào trong quý II/2026.
Xem thêm: Bảng giá dầu hôm nay
Bài viết mang tính chất thông tin và phân tích thị trường, không phải khuyến nghị đầu tư. Nhà đầu tư cần tự đánh giá và chịu trách nhiệm với quyết định của mình.
