Trước áp lực giá nhiên liệu thế giới leo thang do xung đột Trung Đông, Bộ Tài chính vừa có động thái mạnh tay để bảo vệ nền kinh tế. Đề xuất giảm thuế xăng dầu về 0% kéo dài đến hết ngày 30/6/2026, kết hợp miễn hàng loạt phí trong lĩnh vực hàng không và hàng hải, đang được kỳ vọng trở thành tấm đệm quan trọng giúp doanh nghiệp và người dân vượt qua giai đoạn chi phí đầu vào tăng cao.
Bối cảnh: Vì sao cần giảm thuế xăng dầu gấp?
Từ cuối tháng 3/2026, giá dầu Brent liên tục leo thang vượt 115 USD/thùng sau khi Eo biển Hormuz bị đóng cửa do căng thẳng quân sự tại Trung Đông. Đây là tuyến hàng hải vận chuyển khoảng 20% lượng dầu thô toàn cầu mỗi ngày, theo số liệu từ Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA).
Tác động truyền dẫn rất nhanh vào thị trường trong nước. Giá xăng bán lẻ tăng mạnh qua các kỳ điều chỉnh, kéo theo chi phí vận tải, logistics và sản xuất đồng loạt tăng theo.
Khảo sát gần đây cho thấy gần 90% doanh nghiệp Việt Nam cho biết chi phí đầu vào đang bào mòn dòng tiền và biên lợi nhuận. Trong bối cảnh đó, việc triển khai giảm thuế xăng dầu nhanh và mạnh được xem là biện pháp cấp bách không thể trì hoãn.
3 sắc thuế xăng dầu cùng về 0%: Chi tiết đề xuất của Bộ Tài chính
Bộ Tài chính vừa gửi dự thảo Nghị quyết đến Bộ Tư pháp để thẩm định, đề xuất kéo dài chính sách giảm thuế xăng dầu từ ngày 16/4/2026 đến hết ngày 30/6/2026. Đây là sự tiếp nối của Quyết định số 482/QĐ-TTg ban hành ngày 26/3/2026, vốn chỉ có hiệu lực đến hết ngày 15/4/2026.
Theo dự thảo, cả ba loại thuế cấu thành trong giá xăng dầu đồng loạt được đưa về 0, bao gồm:
Thuế bảo vệ môi trường về 0 đồng/lít
Đây là loại thuế gián thu được tính trực tiếp vào giá bán. Mức thuế bảo vệ môi trường đối với xăng hiện chiếm khoảng 5,94% trong cơ cấu giá cơ sở, còn dầu diesel chiếm khoảng 2,67%.
Khi mức thuế này được đưa về 0 đồng/lít, giá bán lẻ xăng dầu sẽ giảm tương ứng ngay lập tức, người tiêu dùng và doanh nghiệp được hưởng lợi trực tiếp.
Thuế tiêu thụ đặc biệt về 0% với xăng
Thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB) hiện chiếm khoảng 6,69% trong cơ cấu giá xăng. Đề xuất đưa mức thuế suất này về 0% sẽ cắt giảm thêm một phần chi phí đáng kể trong mỗi lít xăng người dân đổ vào xe.
Thuế giá trị gia tăng: không kê khai, vẫn được khấu trừ đầu vào
Đây là điểm kỹ thuật quan trọng trong dự thảo. Xăng, dầu diesel và nhiên liệu bay sẽ thuộc đối tượng không phải kê khai và nộp thuế VAT, nhưng doanh nghiệp vẫn được khấu trừ thuế giá trị gia tăng đầu vào. Thuế VAT hiện chiếm khoảng 7,41% trong cơ cấu giá xăng dầu.
Kết quả cuối cùng: nếu cả ba sắc thuế cùng về 0%, giá xăng dầu sẽ không còn bất kỳ yếu tố thuế nào cấu thành trong giá. Đây được Bộ Tài chính đánh giá là giải pháp mạnh nhất có thể thực hiện trong khuôn khổ pháp luật hiện hành.
Ngân sách chấp nhận giảm 7.200 tỷ đồng mỗi tháng
Giảm thuế xăng dầu không phải không có chi phí. Theo tính toán của Bộ Tài chính, mỗi tháng áp dụng chính sách này, ngân sách nhà nước sẽ giảm thu khoảng 7.200 tỷ đồng.
Với thời gian đề xuất từ ngày 16/4 đến hết 30/6/2026, tức khoảng 2,5 tháng, tổng số hụt thu ước tính lên đến 18.000 tỷ đồng.
Tuy nhiên, Bộ Tài chính nhìn nhận đây là sự đánh đổi có chủ đích. Khi giá xăng dầu giảm, chi phí sản xuất hạ thấp, doanh nghiệp mở rộng hoạt động, từ đó tạo thêm nguồn thu thuế từ thu nhập doanh nghiệp, thuế xuất nhập khẩu và các sắc thuế khác. Về dài hạn, chính sách giảm thuế xăng dầu được kỳ vọng sẽ kích thích tăng trưởng kinh tế, bù đắp lại phần hụt thu ngắn hạn.
Bên cạnh đó, Chính phủ cũng đã ban hành Nghị quyết 69 ngày 27/3, cho phép tạm ứng 8.000 tỷ đồng cho Quỹ bình ổn giá xăng dầu từ nguồn tăng thu ngân sách trung ương năm 2025, nhằm tạo thêm dư địa điều tiết khi cần thiết.
Miễn phí hàng không và hàng hải: Thêm “phao cứu sinh” cho doanh nghiệp vận tải
Song song với chính sách giảm thuế xăng dầu, Bộ Tài chính cũng đề xuất miễn một loạt phí và lệ phí trong lĩnh vực hàng không và hàng hải, có hiệu lực từ ngày 1/4/2026 đến hết năm 2026.
Các khoản phí hàng không được đề xuất miễn
Danh mục miễn phí tập trung vào các thủ tục hành chính và quản lý vận hành, bao gồm:
Phí cấp giấy chứng nhận đăng ký tàu bay, phí thẩm định hồ sơ mua bán tàu bay, phí sát hạch thành viên tổ bay, tiếp viên và nhân viên mặt đất.
Đáng chú ý, các khoản phí trực tiếp cấu thành giá vé như phí soi chiếu an ninh hay phí làm thủ tục tại sân bay không nằm trong danh mục đề xuất miễn lần này. Vì vậy, người dân mua vé máy bay sẽ chưa thấy tác động ngay lập tức lên giá vé, nhưng các hãng hàng không sẽ giảm được gánh nặng chi phí quản lý vận hành đáng kể.
Lý do ngành hàng không và hàng hải được ưu tiên
Vận tải hàng không và hàng hải là hai trụ cột của thương mại quốc tế, chiếm tỷ trọng lớn trong chuỗi cung ứng hàng hóa xuất nhập khẩu. Khi giá nhiên liệu tăng vọt, hai ngành này chịu áp lực kép từ chi phí nhiên liệu lẫn chi phí vận hành.
Bộ Tài chính nhận định rằng nếu chi phí vận tải hàng không và hàng hải tăng mạnh mà không được hỗ trợ kịp thời, giá cước vận chuyển hàng hóa sẽ leo thang theo, gây gián đoạn chuỗi cung ứng và đẩy lạm phát tăng thêm. Miễn phí trong giai đoạn này được xem là giải pháp phòng ngừa rủi ro cho toàn bộ nền kinh tế.
Tác động thực tế đến người dân và doanh nghiệp
Với người dân
Giảm thuế xăng dầu tác động trực tiếp và rõ ràng nhất đến chi tiêu hằng ngày. Mỗi lần đổ xăng, chi phí thấp hơn. Giá cước xe công nghệ, taxi, vận chuyển hàng hóa theo đó cũng có cơ sở để điều chỉnh giảm.
Quan trọng hơn, hiệu ứng lan tỏa xuống giá hàng hóa tiêu dùng thiết yếu. Rau, thịt, thực phẩm, đồ gia dụng đều phụ thuộc vào chi phí vận chuyển. Khi logistics rẻ hơn, giá bán lẻ có thể giảm theo, giúp cải thiện sức mua của người dân trong bối cảnh chi phí sinh hoạt đang ở mức cao.
Với doanh nghiệp sản xuất và logistics
Xăng dầu là đầu vào của hầu hết các ngành kinh tế. Giảm thuế xăng dầu giúp hạ chi phí sản xuất, chi phí logistics và vận tải, từ đó nâng cao sức cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam trên thị trường quốc tế.
Đây là yếu tố đặc biệt quan trọng trong bối cảnh xuất khẩu của Việt Nam đang chịu áp lực từ chính sách thuế quan của Mỹ, khi chi phí sản xuất thấp sẽ giúp doanh nghiệp giữ được biên lợi nhuận và khả năng cạnh tranh về giá.
Ngoài ra, bạn có thể tham khảo thêm diễn biến thị trường dầu mỏ và ảnh hưởng địa chính trị tại chuyên mục phân tích dầu mỏ để có cái nhìn toàn diện hơn về xu hướng giá năng lượng trong thời gian tới.
Quy trình pháp lý và bước tiếp theo
Hiện tại, dự thảo Nghị quyết đang được Bộ Tài chính gửi Bộ Tư pháp để thẩm định. Sau khi hoàn thiện hồ sơ, văn bản sẽ được trình cấp có thẩm quyền xem xét và quyết định.
Nếu được thông qua, Nghị quyết sẽ có hiệu lực từ 0 giờ ngày 16/4/2026 đến hết ngày 30/6/2026. Dự thảo cũng có điều khoản linh hoạt: trong trường hợp yêu cầu cấp bách về đảm bảo phát triển kinh tế xã hội, Chính phủ có thể ban hành nghị quyết điều chỉnh thời gian áp dụng cho phù hợp với tình hình thực tế.
Điều này cho thấy Chính phủ đang giữ dư địa chính sách để có thể tiếp tục gia hạn giảm thuế xăng dầu nếu biến động giá dầu thế giới chưa hạ nhiệt sau tháng 6.
Nhìn rộng hơn: Chính sách năng lượng trong bức tranh kinh tế 2026
Chính sách giảm thuế xăng dầu không đứng một mình. Đây là một phần trong tổng thể chiến lược ổn định kinh tế vĩ mô mà Chính phủ đang triển khai đồng bộ trong năm 2026.
Song song với thuế xăng dầu, Ngân hàng Nhà nước cũng vừa ban hành Công văn số 2342 ngày 30/3/2026, yêu cầu các tổ chức tín dụng ổn định mặt bằng lãi suất. Bộ Tài chính đề xuất giảm 50% thuế bảo vệ môi trường với nhiên liệu bay.
Các động thái này cho thấy Chính phủ đang chọn cách phối hợp đa chính sách, vừa kiểm soát lạm phát, vừa hỗ trợ tăng trưởng, thay vì chỉ trông cậy vào một công cụ duy nhất.
Theo đánh giá của các chuyên gia, nếu giá dầu thế giới hạ nhiệt trong quý 2/2026, hiệu quả của chính sách giảm thuế xăng dầu sẽ được nhân lên rõ rệt, tạo nền tảng để kinh tế Việt Nam tiếp tục duy trì đà tăng trưởng hướng đến mục tiêu hai con số trong cả năm 2026.
FAQ: Câu hỏi thường gặp về giảm thuế xăng dầu 2026
1. Đề xuất giảm thuế xăng dầu có hiệu lực từ ngày nào?
Nếu được Quốc hội thông qua, Nghị quyết về giảm thuế xăng dầu sẽ có hiệu lực từ 0 giờ ngày 16/4/2026 đến hết ngày 30/6/2026. Trước đó, Quyết định số 482/QĐ-TTg đã áp dụng mức thuế tương tự từ ngày 26/3 đến hết 15/4/2026.
2. Giảm thuế xăng dầu về 0% sẽ giúp giá xăng giảm bao nhiêu đồng mỗi lít?
Khi cả ba sắc thuế (bảo vệ môi trường, tiêu thụ đặc biệt và VAT) đồng thời về 0, giá xăng dầu có thể giảm từ 1.500 đến 2.000 đồng/lít tùy mặt hàng so với mức áp dụng theo Nghị quyết số 109/2025/UBTVQH15, chưa tính các biến động yếu tố cấu thành giá khác.
3. Ngân sách nhà nước bị ảnh hưởng thế nào khi giảm thuế xăng dầu?
Bộ Tài chính ước tính mỗi tháng áp dụng chính sách giảm thuế xăng dầu, ngân sách nhà nước sẽ hụt thu khoảng 7.200 tỷ đồng. Tuy nhiên, tác động kích thích sản xuất và tiêu dùng được kỳ vọng sẽ tạo thêm nguồn thu bù đắp lại trong các sắc thuế khác theo thời gian.
4. Các khoản phí hàng không, hàng hải nào được đề xuất miễn?
Các khoản phí liên quan đến thủ tục hành chính như phí cấp giấy chứng nhận đăng ký tàu bay, phí thẩm định hồ sơ mua bán tàu bay, phí sát hạch tổ bay và nhân viên mặt đất. Phí trực tiếp ảnh hưởng đến giá vé như phí soi chiếu an ninh không nằm trong danh mục đề xuất miễn lần này.
Bài viết mang tính thông tin và tổng hợp từ các nguồn báo chí chính thống. Nội dung không cấu thành tư vấn tài chính, đầu tư hay pháp lý. Độc giả cần tham khảo ý kiến chuyên gia trước khi đưa ra bất kỳ quyết định tài chính nào.
