Xăng sinh học E10 chỉ bền vững khi thị trường ổn định và người tiêu dùng tin tưởng

Xăng sinh học E10 chính thức thay thế xăng RON95 trên toàn quốc từ 1/6/2026, đánh dấu bước chuyển quan trọng trong lộ trình năng lượng xanh của Việt Nam. Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân khẳng định đây là quyết định tất yếu, nhưng chỉ thành công khi có niềm tin từ người tiêu dùng và sự ổn định của thị trường.

Lộ trình chuyển đổi đã trì hoãn hơn một thập kỷ

Quyết định số 53/2012/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ đặt mốc từ tháng 12/2017 toàn quốc sử dụng E10, nhưng thực tế lộ trình này liên tục bị lùi. Xăng E5 mãi đến 2018 mới phân phối rộng rãi, còn E10 tiếp tục trì hoãn vì nhiều lý do thực tiễn.

Đến nay, cơ sở pháp lý, năng lực phối trộn và hạ tầng phân phối đã sẵn sàng. Thông tư 50/2025/TT-BCT ban hành tháng 11/2025 chính thức đặt mốc 1/6/2026. Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân cho biết: “Câu hỏi đúng hơn phải là tại sao lại muộn đến vậy, chứ không phải tại sao lại là bây giờ.”

Nghị quyết số 55-NQ/TW ngày 11/2/2020 của Bộ Chính trị về định hướng chiến lược phát triển năng lượng quốc gia và Nghị quyết số 70-NQ/TW ngày 20/8/2025 về an ninh năng lượng đều yêu cầu giảm phụ thuộc nhiên liệu hóa thạch. E10 là mắt xích cụ thể trong bức tranh đó.

Phần lớn phương tiện tương thích với E10

Lo ngại phổ biến nhất là xăng chứa cồn có thể ảnh hưởng đến động cơ. Bộ Công Thương đã phối hợp với các trường đại học, chuyên gia động cơ, hiệp hội sản xuất ô tô và xe máy để đánh giá kỹ lưỡng.

Kết luận từ các nghiên cứu và thí nghiệm: phần lớn ô tô, xe máy đang lưu hành tại Việt Nam tương thích với E10 theo khuyến cáo của nhà sản xuất. E10 là loại xăng phổ biến tại Mỹ, Brazil, Thái Lan và Philippines. Nhiều hãng xe toàn cầu đã thiết kế động cơ sẵn sàng cho E10 hoặc cao hơn từ lâu.

Tuy nhiên, nhóm xe cũ, ít sử dụng hoặc hệ thống nhiên liệu lâu không bảo dưỡng cần lưu ý. Khuyến cáo là kiểm tra và bảo dưỡng hệ thống nhiên liệu trước khi chuyển sang E10.

Điểm quan trọng: Thông tư 50 không xóa bỏ xăng E5 RON92, loại này sẽ tiếp tục phân phối song song ít nhất đến năm 2030 để phục vụ nhóm phương tiện chưa tương thích. Đây là lộ trình chuyển tiếp, không cắt bỏ đột ngột.

Nguồn cung ethanol đã được chuẩn bị kỹ

Với mức tiêu thụ xăng toàn quốc khoảng 1 triệu m³/tháng, lượng ethanol E100 cần để phối trộn E10 là khoảng 100.000 m³/tháng. Sản xuất trong nước đáp ứng được khoảng 25.000 m³, phần còn lại nhập khẩu. Các doanh nghiệp đầu mối đã chủ động nguồn cung đủ để đáp ứng nhu cầu từ ngày 1/6.

Về năng lực phối trộn, 13/26 thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu đã đầu tư hệ thống trạm phối trộn với tổng công suất vượt 1 triệu m³/tháng. Nhà máy lọc dầu Bình Sơn cũng tham gia phối trộn với công suất tăng dần từ tháng 6. Hạ tầng phân phối từ kho đầu mối đến cửa hàng bán lẻ về cơ bản đã sẵn sàng.

Về chất lượng, Bộ Công Thương sẽ tăng cường kiểm tra, giám sát toàn chuỗi từ phối trộn, tồn chứa, vận chuyển đến phân phối bán lẻ. Mọi lô xăng E5 và E10 lưu thông phải đáp ứng đúng quy chuẩn kỹ thuật với cơ chế kiểm tra và chế tài cụ thể.

Ba lợi ích thực chất của xăng sinh học

Với môi trường: Xăng sinh học chứa ethanol từ nguyên liệu nông nghiệp, quá trình đốt cháy giảm phát thải CO₂, CO và một số chất gây ô nhiễm so với xăng khoáng thuần túy. Điều này đóng góp trực tiếp vào cam kết của Việt Nam đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 theo cam kết tại COP26.

Với an ninh năng lượng: Việt Nam hiện phụ thuộc đáng kể vào nhập khẩu xăng dầu. Mỗi phần trăm ethanol thay thế trong hỗn hợp nhiên liệu là một phần nhập khẩu được cắt giảm, đa dạng hóa nguồn cung và giảm rủi ro biến động giá quốc tế. Brazil là ví dụ điển hình khi cấu trúc nhiên liệu sinh học giúp họ vượt qua nhiều cú sốc giá dầu, theo International Energy Agency.

Với kinh tế trong nước: Ethanol được sản xuất từ sắn, mía là những nguyên liệu mà Việt Nam có lợi thế nông nghiệp rõ ràng. Tăng tiêu thụ ethanol nội địa đồng nghĩa với việc tạo thêm đầu ra cho nông sản, việc làm trong công nghiệp chế biến và phục hồi các nhà máy ethanol đã đầu tư từ trước nhưng chưa phát huy hết công suất vì thiếu thị trường.

Việt Nam có năng lực sản xuất ethanol, có nguyên liệu nông nghiệp, có hạ tầng phân phối. Điều còn thiếu chỉ là quy mô thị trường đủ lớn. Lộ trình E10 chính là cơ chế tạo ra quy mô đó.

Thị trường xăng sinh học cần thời gian để ổn định

Một số ý kiến cho rằng lộ trình này được triển khai trong khi nhận thức của người tiêu dùng và sự chuẩn bị của thị trường chưa đồng đều. Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân thừa nhận: “Còn một bộ phận người tiêu dùng chưa nắm đủ thông tin, và một số doanh nghiệp bán lẻ ở các địa bàn xa trung tâm vẫn đang trong quá trình chuẩn bị.”

Đó chính là lý do Thông tư 50 được thiết kế theo hướng chuyển tiếp, không phải “bật tắt” trong một ngày. Bộ Công Thương sẽ tiếp tục cung cấp thông tin khoa học, minh bạch và chính xác để người dân hiểu đúng, tránh thông tin chưa được kiểm chứng gây hoang mang thị trường.

Bộ cũng đang nghiên cứu cơ chế tiếp nhận phản ánh, hỗ trợ kỹ thuật cho người dân và doanh nghiệp trong giai đoạn đầu triển khai thông qua doanh nghiệp đầu mối và các kênh quản lý phù hợp.

Thứ trưởng nhấn mạnh: “Phát triển nhiên liệu sinh học phải đi cùng với bảo đảm an toàn kỹ thuật, chất lượng nhiên liệu và quyền lợi người tiêu dùng. Một lộ trình chuyển đổi năng lượng chỉ bền vững khi người tiêu dùng tin tưởng và thị trường vận hành ổn định.”

Thông điệp trước thời điểm 1/6

Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân gửi thông điệp: “Hãy nhìn nhận xăng E10 đúng với bản chất. Đây là loại nhiên liệu đã được sử dụng ổn định tại Mỹ, Brazil, Thái Lan trong nhiều năm với hàng trăm triệu phương tiện. Việt Nam không phải là thí nghiệm điều gì mới. Chúng ta đang đi theo lộ trình đã được kiểm chứng toàn cầu, chỉ là muộn hơn kế hoạch ban đầu.”

Người dân dùng xe đời mới hoàn toàn có thể chuyển sang E10 mà không lo ngại. Ai dùng xe cũ, hãy kiểm tra hệ thống nhiên liệu và tham khảo khuyến cáo của nhà sản xuất.

Bộ Công Thương cam kết theo dõi sát tình hình, xử lý kịp thời bất kỳ vấn đề nào phát sinh và giữ thông tin luôn minh bạch với người dân. Lộ trình chuyển đổi năng lượng là hành trình dài hạn, trong đó xăng E10 tuy chưa phải đích đến cuối cùng nhưng lại là mắt xích thiết yếu cần được triển khai ngay lúc này.

Câu hỏi thường gặp

Xăng sinh học E10 có làm hỏng động cơ xe không?

Phần lớn ô tô, xe máy đang lưu hành tại Việt Nam tương thích với E10 theo khuyến cáo của nhà sản xuất. Xe cũ hoặc lâu không bảo dưỡng nên kiểm tra hệ thống nhiên liệu trước khi chuyển đổi.

Có đủ nguồn cung ethanol để phối trộn E10 không?

Với nhu cầu khoảng 100.000 m³ ethanol/tháng, sản xuất trong nước đáp ứng 25.000 m³, phần còn lại nhập khẩu. Các doanh nghiệp đầu mối đã chủ động nguồn cung đủ từ ngày 1/6/2026.

Xăng E5 RON92 có còn được bán không?

Xăng E5 RON92 sẽ tiếp tục phân phối song song với E10 ít nhất đến năm 2030 để phục vụ nhóm phương tiện chưa tương thích.

Xăng sinh học có lợi ích gì cho môi trường?

E10 giảm phát thải CO₂, CO và một số chất gây ô nhiễm so với xăng khoáng thuần túy, đóng góp vào cam kết đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.

Tại sao lộ trình E10 lại muộn so với kế hoạch ban đầu?

Quyết định số 53/2012/QĐ-TTg đặt mốc từ tháng 12/2017, nhưng vì nhiều lý do thực tiễn về hạ tầng, năng lực phối trộn và nhận thức của người tiêu dùng, lộ trình đã được điều chỉnh đến 1/6/2026 khi các điều kiện đã sẵn sàng.

Để cập nhật thêm thông tin về thị trường năng lượng và nhiên liệu, hãy theo dõi Dầu mỏ, Chuyện Thị Trường.

Disclaimer: Bài viết này được cung cấp nhằm mục đích thông tin và tham khảo, không phải lời khuyên đầu tư tài chính. Thị trường luôn tiềm ẩn nhiều rủi ro và biến động khó lường. Nhà đầu tư cần tự nghiên cứu kỹ lưỡng hoặc tham khảo ý kiến chuyên gia tài chính độc lập trước khi đưa ra quyết định đầu tư.