Đàm phán thương mại Mỹ Trung vòng thứ 6 đã kết thúc tại Paris ngày 16/3/2026 sau hai ngày hội đàm tại trụ sở OECD (Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế). Kết quả không có đột phá lớn như nhiều người kỳ vọng nhưng hai bên đạt được điều quan trọng hơn: duy trì kênh đối thoại ổn định và đặt nền móng cho thượng đỉnh Trump-Tập dự kiến tại Bắc Kinh cuối tháng 3.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent mô tả cuộc họp là “mang tính xây dựng”, trong khi Đại diện đàm phán thương mại Trung Quốc Lý Thành Cương cho biết hai bên đạt được “một số đồng thuận mới”.
Đàm phán thương mại Mỹ Trung lần này diễn ra trong bối cảnh đặc biệt phức tạp. Chiến sự Iran đang chiếm phần lớn sự chú ý của Washington. Tòa án Tối cao Mỹ vừa bác bỏ mức thuế quan áp theo IEEPA, buộc Nhà Trắng phải tìm cơ sở pháp lý mới cho chính sách thuế. Trung Quốc đang nắm giữ hai con bài chiến lược là đất hiếm và cam kết mua nông sản mà Mỹ cần rất cấp bách.
Vòng 6 Paris: bối cảnh và phái đoàn hai bên
Đàm phán thương mại Mỹ Trung vòng 6 là cuộc gặp trực tiếp thứ sáu giữa hai phái đoàn cấp cao kể từ khi chính quyền Trump khởi động cuộc chiến thuế quan toàn cầu năm 2025. Phía Mỹ do Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent và Đại diện Thương mại Jamieson Greer đồng dẫn đầu. Phía Trung Quốc do Phó Thủ tướng Hà Lập Phong, người phụ trách kinh tế đối ngoại, cùng Đại diện đàm phán thương mại Lý Thành Cương dẫn đầu.
Địa điểm Paris được chọn không phải ngẫu nhiên. Đàm phán thương mại Mỹ Trung trong suốt năm 2025 đã diễn ra tại các thành phố trung lập ở châu Âu như Geneva và Zurich, tránh áp lực chính trị từ việc tổ chức trên lãnh thổ của một trong hai nước. Paris còn thuận lợi cho công tác an ninh khi Pháp cũng đang tổ chức bầu cử địa phương cùng ngày, tạo ra lý do để siết chặt an ninh khu vực mà không gây chú ý.
Vòng đàm phán thương mại Mỹ Trung tại Paris kéo dài hơn 6 giờ trong ngày 15/3 và tiếp tục vào sáng 16/3. Đây là phiên họp dài nhất trong chuỗi đàm phán năm 2026. Thời gian đàm phán kéo dài là tín hiệu tích cực cho thấy hai bên có đủ nội dung thực chất để thảo luận, không chỉ là gặp gỡ lễ nghi.
Sáu giờ tại OECD và những gì hai bên đạt được
Đàm phán thương mại Mỹ Trung tại Paris được hai nguồn tin am hiểu nội tình mô tả với Reuters là “ổn định một cách bất thường”. Đây là đánh giá đặc biệt quan trọng vì phản ánh bầu không khí thực chất bên trong phòng họp, không phải chỉ là tuyên bố ngoại giao sau cuộc họp.
Hai bên đạt được đồng thuận ban đầu về một số vấn đề cụ thể. Trung Quốc tỏ ra cởi mở với việc tăng mua nông sản Mỹ gồm thịt gia cầm, thịt bò và các loại cây trồng khác ngoài đậu nành. Trung Quốc đồng thời tái khẳng định cam kết mua 25 triệu tấn đậu nành Mỹ mỗi năm trong ba năm tới theo thỏa thuận Busan tháng 10/2025. Hai bên nhất trí nghiên cứu thiết lập cơ chế hợp tác mới nhằm quản lý bất đồng và mở rộng hợp tác thực chất.
Đàm phán thương mại Mỹ Trung kết thúc không có tuyên bố chung nhưng cả hai phía đều phát biểu tích cực với báo chí. Bessent nhấn mạnh mục tiêu cuộc họp là tránh lặp lại các hành động trả đũa lẫn nhau như đã xảy ra năm ngoái. Lý Thành Cương nhấn mạnh quan hệ thương mại ổn định có lợi cho cả hai nền kinh tế và toàn thế giới. Cả hai thông điệp đều hướng đến duy trì hiện trạng thay vì leo thang, đây chính là mục tiêu tối thiểu mà chuyên gia Scott Kennedy của CSIS đã dự báo trước khi đàm phán diễn ra.
Nông sản và đất hiếm: hai con bài chiến lược quyết định
Đàm phán thương mại Mỹ Trung tại Paris xoay quanh hai vấn đề cốt lõi có tính chiến lược cao hơn bề ngoài kinh tế đơn thuần. Nông sản là con bài của Trung Quốc để mua lấy sự nhượng bộ thuế quan từ Mỹ. Đất hiếm là con bài lớn hơn mà Bắc Kinh đang giữ lại để mặc cả tại thượng đỉnh.
Trung Quốc kiểm soát 60% sản lượng khai thác và 85% năng lực chế biến đất hiếm toàn cầu. Theo thông tin từ SCMP, Washington hiện chỉ còn dự trữ đất hiếm cho khoảng hai tháng sử dụng, một tình trạng nguy cấp cho các ngành quốc phòng, xe điện và công nghệ bán dẫn Mỹ. Đàm phán thương mại Mỹ Trung lần này chưa giải quyết được vấn đề đất hiếm vì Bắc Kinh có vẻ không vội vàng, giữ con bài này cho cuộc gặp Trump-Tập.
Về nông sản, Mỹ muốn Trung Quốc mua thêm đậu nành, ngô, thịt và LNG (khí tự nhiên hóa lỏng) để giảm thâm hụt thương mại song phương. Đại diện Thương mại Greer xác nhận hai bên đã thảo luận về mở rộng xuất khẩu nông sản và năng lượng Mỹ sang Trung Quốc. Đàm phán thương mại Mỹ Trung trong lĩnh vực này có tiến triển tốt hơn vì lợi ích hai bên tương đối rõ ràng và dễ đo lường.
Điều tra Mục 301: vũ khí thuế quan mới của Mỹ
Một biến số mới quan trọng trong đàm phán thương mại Mỹ Trung tại Paris là hai cuộc điều tra theo Mục 301 mà USTR (Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ) vừa khởi động trước thềm đàm phán. Cuộc điều tra thứ nhất nhắm vào Trung Quốc và 15 đối tác thương mại khác về tình trạng dư thừa công suất công nghiệp. Cuộc điều tra thứ hai nhắm vào 60 quốc gia về hàng hóa sản xuất bằng lao động cưỡng bức.
Trung Quốc phản đối mạnh mẽ cả hai cuộc điều tra tại đàm phán thương mại Mỹ Trung Paris. Lý Thành Cương nói rõ Bắc Kinh coi đây là hành động mang tính thao túng chính trị và lo ngại về hậu quả với quan hệ thương mại ổn định. Tuy nhiên Mỹ không rút lại các cuộc điều tra, chỉ đảm bảo sẽ thông báo trước và duy trì đối thoại.
Mục 301 là công cụ pháp lý cho phép Mỹ áp thuế bổ sung lên hàng nhập khẩu từ các nước bị kết luận có hành vi thương mại không công bằng. Sau khi Tòa án Tối cao bác mức thuế IEEPA, đây là con đường thay thế quan trọng nhất để Nhà Trắng duy trì áp lực thuế quan. Đàm phán thương mại Mỹ Trung vì thế sẽ tiếp tục bị bóng đen của Mục 301 bao phủ trong những tháng tiếp theo.
Tòa án Tối cao bác thuế IEEPA: bàn cờ đảo chiều
Một sự kiện pháp lý quan trọng làm thay đổi bối cảnh đàm phán thương mại Mỹ Trung là phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ các mức thuế toàn cầu mà Trump áp theo IEEPA (International Emergency Economic Powers Act, Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế). Phán quyết này có hiệu lực từ cuối tháng 2/2026, thực tế giảm thuế đối với hàng Trung Quốc khoảng 20 điểm phần trăm.
Sau phán quyết, Trump nhanh chóng chuyển sang dựa trên Đạo luật Thương mại 1974 để áp mức thuế toàn cầu 10% cho tất cả hàng nhập khẩu, bao gồm hàng Trung Quốc. Các mức thuế ngành hàng cụ thể như thép, nhôm, xe điện và bán dẫn vẫn được giữ nguyên ở mức 10 đến 50%. Đàm phán thương mại Mỹ Trung tại Paris vì thế không còn bàn về mức thuế kỷ lục ba chữ số như trước mà tập trung vào khung thuế mới này.
Phán quyết Tòa án Tối cao vô tình tạo ra một số lợi thế cho Trung Quốc trong đàm phán thương mại Mỹ Trung. Bắc Kinh có thể lập luận rằng chính sách thuế của Mỹ không có nền tảng pháp lý vững chắc và đề nghị Mỹ tiếp tục cắt giảm thuế như một điều kiện để nối lại đầy đủ các cam kết mua hàng. Đây là điểm mặc cả mới xuất hiện mà chưa có vòng đàm phán thương mại Mỹ Trung nào trước đây phải xử lý.
Thượng đỉnh Trump-Tập Bắc Kinh: cửa chính của mọi thỏa thuận
Đàm phán thương mại Mỹ Trung tại Paris được thiết kế như bước chuẩn bị cho cuộc gặp thượng đỉnh giữa Tổng thống Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình dự kiến tại Bắc Kinh cuối tháng 3/2026. Hai nguồn tin tiết lộ với Reuters rằng các quan chức đã chuẩn bị “một số kết quả có thể được công bố tại cuộc gặp Trump-Tập”.
Tuy nhiên Trump sau đó đề nghị lùi thời điểm thượng đỉnh khoảng một tháng vì cần tập trung xử lý chiến sự Iran. Điều này làm trì hoãn thêm tiến trình đàm phán thương mại Mỹ Trung và kéo dài giai đoạn bất định cho các doanh nghiệp cần lập kế hoạch chuỗi cung ứng. Nếu thượng đỉnh dời sang tháng 4 hay tháng 5, các thỏa thuận được chuẩn bị tại Paris sẽ phải chờ thêm nhiều tuần trước khi được công bố chính thức.
Nội dung Trump muốn đạt được nhất tại thượng đỉnh theo thông tin rò rỉ là đơn đặt hàng Boeing lớn từ Trung Quốc, cam kết mua thêm LNG Mỹ và thỏa thuận đất hiếm. Đàm phán thương mại Mỹ Trung tại Paris đã dọn đường cho một phần trong số này nhưng quyết định cuối cùng vẫn thuộc về hai lãnh đạo cao nhất.
Hội đồng Thương mại Mỹ-Trung: cơ chế mới tiềm năng nhất
Điểm sáng nhất và ít được chú ý nhất trong đàm phán thương mại Mỹ Trung tại Paris là đề xuất thành lập Hội đồng Thương mại song phương. Đại diện Thương mại Greer xác nhận hai bên đã thảo luận về khả năng thành lập cơ chế mới này, tập trung vào việc tìm kiếm các sản phẩm và ngành mà hai nước có thể tăng cường thương mại mà không gây hại cho an ninh quốc gia hay chuỗi cung ứng quan trọng.
Ý tưởng Hội đồng Thương mại phản ánh sự thay đổi tư duy quan trọng trong nội bộ Washington theo nhận định từ chuyên gia Lào Cai. Một bộ phận hoạch định chính sách Mỹ đã bắt đầu nhận ra rằng chỉ dựa vào cạnh tranh và đối đầu là không khả thi, cần có kênh hợp tác có cấu trúc để quản lý mối quan hệ phức tạp nhất thế giới này. Đàm phán thương mại Mỹ Trung với cơ chế mới này sẽ không còn chỉ là đàm phán thuế quan mà là quản lý quan hệ kinh tế toàn diện hơn.
Tuy nhiên Hội đồng Thương mại vẫn ở giai đoạn ý tưởng và cần được hai lãnh đạo cao nhất phê duyệt. Theo dữ liệu từ USTR, tất cả thông tin chính thức về đàm phán thương mại Mỹ Trung được công bố tại đây và là nguồn tham chiếu quan trọng nhất cho nhà đầu tư và doanh nghiệp muốn theo dõi tiến trình chính sách thuế quan.
Tác động đến Việt Nam và xuất khẩu
Đàm phán thương mại Mỹ Trung tại Paris tác động đến Việt Nam theo nhiều chiều mà nhà đầu tư và doanh nghiệp xuất khẩu cần theo dõi sát.
Tác động trực tiếp đầu tiên là Việt Nam nằm trong danh sách 15 nước bị Mỹ điều tra theo Mục 301 về dư thừa công suất công nghiệp. Đây là rủi ro pháp lý mới xuất hiện trong bối cảnh đàm phán thương mại Mỹ Trung. Nếu cuộc điều tra kết luận bất lợi, Mỹ có thể áp thuế bổ sung lên hàng xuất khẩu Việt Nam trong vài tháng tới, ảnh hưởng trực tiếp đến các ngành dệt may, điện tử và thủy sản.
Tác động thứ hai là từ chiến lược Trung Quốc cộng một. Nếu đàm phán thương mại Mỹ Trung dẫn đến thuế quan Mỹ với Trung Quốc tiếp tục được duy trì ở mức cao, dòng FDI dịch chuyển từ Trung Quốc sang Việt Nam sẽ tiếp tục mạnh trong năm 2026 và 2027. Đây là cơ hội lớn cho Việt Nam nếu giải quyết được nút thắt hạ tầng và nhân lực chất lượng cao.
Kết luận
Đàm phán thương mại Mỹ Trung vòng 6 tại Paris kết thúc với kết quả đúng như giới phân tích dự báo: bước tiến nhỏ nhưng ý nghĩa lớn. Hai bên duy trì được kênh đối thoại ổn định, đặt nền móng cho thượng đỉnh Trump-Tập và đạt đồng thuận ban đầu về nông sản.
Đàm phán thương mại Mỹ Trung chưa giải quyết được ba vấn đề cốt lõi là đất hiếm, Mục 301 và cơ sở pháp lý của chính sách thuế quan Mỹ. Ba vấn đề này sẽ tiếp tục là trọng tâm trong các vòng đàm phán thương mại Mỹ Trung tiếp theo, đặc biệt tại thượng đỉnh Bắc Kinh dự kiến tháng 4 hay 5/2026. Nhà đầu tư và doanh nghiệp Việt Nam cần theo dõi sát lịch trình thượng đỉnh Trump-Tập và kết quả điều tra Mục 301 như hai tín hiệu quan trọng nhất cho chuỗi cung ứng và chính sách xuất khẩu trong nửa sau năm 2026.
Xem thêm: Kinh tế thế giới 2026 giữa chiến sự Iran và thuế quan Trump
Bài viết mang tính chất thông tin và phân tích thị trường, không phải khuyến nghị đầu tư. Nhà đầu tư cần tự đánh giá và chịu trách nhiệm với quyết định của mình.
