Dự án khí đốt Power of Siberia 2: Nga và Trung Quốc thúc đẩy trở lại

Dự án khí đốt Power of Siberia 2 đang được hồi sinh sau cuộc gặp thượng đỉnh giữa Tổng thống Vladimir Putin và Chủ tịch Tập Cận Bình. Đây là tín hiệu rõ ràng nhất từ trước đến nay cho thấy Moscow và Bắc Kinh đang nghiêm túc xây dựng một trục năng lượng song phương, bất chấp áp lực từ phương Tây.

Với chiều dài 2.600 km và công suất vận chuyển lên tới 50 tỷ m³ khí mỗi năm, đây không chỉ là một công trình hạ tầng đơn thuần mà còn là nước cờ địa chính trị có tầm ảnh hưởng dài hạn đến cục diện năng lượng toàn cầu.

Power of Siberia 2 là gì và tại sao bị trì hoãn?

Power of Siberia 2 là tuyến đường ống dẫn khí đốt từ các mỏ khí ở Tây Siberia của Nga, đi qua lãnh thổ Mông Cổ rồi kết nối vào hệ thống phân phối của Trung Quốc. Dự án khí này được đề xuất từ nhiều năm trước nhưng liên tục bị đình trệ vì hai bên chưa thống nhất được mức giá.

Nga muốn bán theo giá thị trường châu Âu, trong khi Trung Quốc muốn mức giá ưu đãi phản ánh chi phí vận chuyển thấp hơn so với LNG nhập khẩu bằng đường biển. Khoảng cách đàm phán này kéo dài nhiều năm mà không có đột phá.

Sau khi Nga bị cắt đứt khỏi thị trường châu Âu do xung đột Ukraine và các lệnh trừng phạt từ 2022, sức mạnh của Moscow suy yếu đáng kể. Trung Quốc trở thành người mua thay thế gần như duy nhất ở quy mô lớn, và điều đó đã thay đổi cán cân đàm phán.

Cuộc gặp Putin–Tập và tín hiệu mới nhất

Cuộc gặp giữa hai nhà lãnh đạo tại Moscow đã đưa dự án khí đốt này trở lại bàn nghị sự một cách chính thức. Theo các nguồn tin từ Reuters, hai bên đã thảo luận về lộ trình kỹ thuật và tài chính cho tuyến đường ống, dù chưa có thông báo ký kết hợp đồng chính thức.

Tín hiệu đáng chú ý là Mông Cổ, quốc gia trung chuyển, cũng đã bày tỏ sự ủng hộ rõ ràng hơn so với các vòng đàm phán trước. Ulaanbaatar kỳ vọng thu phí trung chuyển và hưởng lợi từ nguồn cung khí đốt giá rẻ cho nhu cầu nội địa.

Đây là lần đầu tiên cả ba bên cùng có động lực thúc đẩy dự án khí trong cùng một thời điểm.

Tác động đến thị trường khí đốt toàn cầu

Nếu Power of Siberia 2 được triển khai đúng tiến độ, tác động sẽ lan rộng ra ngoài quan hệ song phương Nga–Trung.

Với Nga, đây là lối thoát chiến lược cho lượng khí đốt dư thừa sau khi mất thị trường châu Âu. Gazprom hiện đang khai thác dưới công suất tại nhiều mỏ Tây Siberia vì thiếu đầu ra. Một tuyến đường ống 50 tỷ m³/năm sẽ giúp phục hồi doanh thu đáng kể.

Với Trung Quốc, dự án khí đốt này giúp đa dạng hóa nguồn cung và giảm rủi ro phụ thuộc vào LNG vận chuyển qua eo biển Malacca, một điểm nghẽn địa chính trị nhạy cảm. Theo IEA, Trung Quốc hiện nhập khẩu khoảng 40% nhu cầu khí đốt từ bên ngoài và con số này dự kiến tăng lên khi nền kinh tế tiếp tục tăng trưởng.

Với thị trường LNG toàn cầu, nguồn cung đường ống giá rẻ từ Nga có thể làm giảm nhu cầu LNG của Trung Quốc, gián tiếp tác động đến giá LNG giao ngay tại châu Á và cả châu Âu.

Những rào cản vẫn còn đó

Dù tín hiệu chính trị tích cực hơn, dự án khí đốt Power of Siberia 2 vẫn đối mặt với nhiều thách thức thực tế.

Giá cả vẫn là nút thắt lớn nhất. Chưa có con số cụ thể nào được công bố. Nga cần mức giá đủ để bù đắp chi phí đầu tư hạ tầng khổng lồ, trong khi Trung Quốc sẽ không chấp nhận mức giá cao hơn LNG nhập khẩu từ Qatar hay Mỹ.

Chi phí xây dựng và thời gian triển khai cũng là những yếu tố không nhỏ. Tuyến đường ống dài 2.600 km đi qua địa hình phức tạp của Siberia và Mông Cổ đòi hỏi đầu tư hàng chục tỷ USD và nhiều năm thi công. Trong bối cảnh Nga bị hạn chế tiếp cận công nghệ và tài chính phương Tây, tiến độ có thể bị kéo dài.

Rủi ro địa chính trị cũng không thể bỏ qua. Bất kỳ thay đổi nào trong quan hệ Nga–Trung hoặc diễn biến xung đột Ukraine đều có thể ảnh hưởng đến cam kết của hai bên.

Kịch bản triển khai và dự báo

Có thể phác thảo ba kịch bản cho dự án khí này trong giai đoạn tới.

Kịch bản tích cực: Hai bên đạt thỏa thuận giá trong năm 2025–2026, khởi công xây dựng vào 2027–2028, và đường ống đi vào hoạt động sớm nhất vào đầu thập niên 2030. Đây là kịch bản mà cả Moscow lẫn Bắc Kinh đều muốn hướng tới.

Kịch bản trung tính: Đàm phán tiếp tục kéo dài thêm 2–3 năm do bất đồng về giá. Dự án khí đốt vẫn tồn tại trên giấy tờ nhưng chưa có tiến triển thực chất. Đây là kịch bản đã lặp lại nhiều lần trong lịch sử của dự án này.

Kịch bản tiêu cực: Xung đột Ukraine kết thúc theo hướng Nga được nới lỏng trừng phạt, Moscow tìm lại được thị trường châu Âu một phần, và động lực nhượng bộ Trung Quốc về giá giảm đi. Khi đó dự án khí có thể lại bị gác lại.

Xác suất cao nhất hiện tại vẫn nghiêng về kịch bản trung tính, nhưng áp lực từ phía Nga đang đẩy cán cân dần về phía kịch bản tích cực.

FAQ về dự án khí đốt Power of Siberia 2

Dự án khí đốt Power of Siberia 2 khác gì so với Power of Siberia 1?
Power of Siberia 1 đã đi vào hoạt động từ năm 2019, vận chuyển khí từ Đông Siberia sang Đông Bắc Trung Quốc với công suất khoảng 38 tỷ m³/năm. Power of Siberia 2 lớn hơn, xuất phát từ Tây Siberia và đi qua Mông Cổ, với công suất thiết kế 50 tỷ m³/năm.

Dự án khí này có ảnh hưởng đến giá khí đốt tại Việt Nam không?
Tác động trực tiếp là không đáng kể vì Việt Nam không nhập khẩu khí từ Nga hay Trung Quốc. Tuy nhiên, nếu dự án khí đốt làm giảm nhu cầu LNG của Trung Quốc, giá LNG giao ngay tại châu Á có thể hạ nhiệt, gián tiếp có lợi cho các nước nhập khẩu LNG trong khu vực.

Mông Cổ được lợi gì từ dự án khí đốt này?
Mông Cổ sẽ thu phí trung chuyển và có thể đàm phán để nhận một phần khí đốt phục vụ nhu cầu nội địa với giá ưu đãi, giúp giảm sự phụ thuộc vào than đá hiện đang chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu năng lượng nước này.

Khi nào dự án khí đốt Power of Siberia 2 có thể hoàn thành?
Nếu đàm phán đạt đột phá trong năm 2025–2026, thời gian xây dựng ước tính 5–7 năm. Sớm nhất, đường ống có thể vận hành vào đầu thập niên 2030, nhưng nhiều chuyên gia cho rằng mốc 2035 thực tế hơn.

Theo dõi thêm các phân tích về thị trường năng lượng tại chuyên mục Dầu mỏ, Chuyện Thị Trường.

Disclaimer: Bài viết này được cung cấp nhằm mục đích thông tin và tham khảo, không phải lời khuyên đầu tư tài chính. Thị trường luôn tiềm ẩn nhiều rủi ro và biến động khó lường. Nhà đầu tư cần tự nghiên cứu kỹ lưỡng hoặc tham khảo ý kiến chuyên gia tài chính độc lập trước khi đưa ra quyết định đầu tư.