Eo biển Hormuz mở lại sau hơn năm tuần bị phong tỏa, kích hoạt một trong những cú điều chỉnh giá dầu và phục hồi chứng khoán mạnh nhất trong năm 2026. Ngay khi thỏa thuận ngừng bắn Mỹ Iran Israel được xác nhận tối 7/4 và Iran cam kết bảo đảm an toàn cho tàu thương mại qua eo biển, thị trường tài chính toàn cầu phản ứng tức thì, theo cách phản ánh rõ nhất mức độ tổn thương mà năm tuần phong tỏa đã gây ra.
Eo biển Hormuz mở lại không đồng nghĩa với khủng hoảng kết thúc hoàn toàn. Nhưng nó đánh dấu bước chuyển từ kịch bản xấu nhất sang kịch bản có thể quản lý được, một sự thay đổi đủ lớn để thị trường định giá lại hàng loạt tài sản trong cùng một phiên giao dịch.
Dầu Brent giảm từ vùng 108 đến 112 USD xuống còn 92 đến 96 USD chỉ trong vài giờ sau thông báo, tương đương mức giảm 13 đến 15% trong một phiên, lớn nhất kể từ nhiều năm. Chứng khoán châu Á, châu Âu và hợp đồng tương lai Mỹ đồng loạt tăng 2 đến 3%. Vàng điều chỉnh nhẹ nhưng không giảm mạnh, phản ánh thị trường vẫn còn bảo lưu đáng kể với tính bền vững của eo biển Hormuz mở lại trong dài hạn.
Vì sao giá dầu phản ứng mạnh hơn dự kiến
Thị trường dầu mỏ không chỉ mất nguồn cung vật lý trong suốt năm tuần phong tỏa. Nó còn mất đi cái gọi là “bảo hiểm nguồn cung tâm lý,” phần bù rủi ro địa chính trị được cộng vào giá mỗi khi tàu chở dầu không dám đi qua Hormuz. Vì vậy, khi eo biển Hormuz mở lại, hai lớp giá trị này cùng bị tháo ra gần như đồng thời, tạo ra mức giảm lớn hơn nhiều so với những gì mô hình cung cầu thuần túy gợi ý.
Trong giai đoạn phong tỏa, khoảng 6,7 triệu thùng dầu mỗi ngày bị tắc nghẽn không xuất được từ các nước vùng Vịnh. Đồng thời, các hãng vận tải lớn như Hapag-Lloyd và Maersk tạm dừng hoàn toàn hoạt động qua tuyến này, đẩy phí bảo hiểm chiến tranh lên 200 đến 300% so với mức bình thường. Hai yếu tố đó cộng lại tạo ra phần bù giá khoảng 25 đến 30 USD mỗi thùng so với mức cơ bản. Khi eo biển Hormuz mở lại, phần bù đó bắt đầu được tháo dần, không phải ngay lập tức mà theo từng tín hiệu xác nhận từ thực địa.
Điểm quan trọng cần hiểu là giá dầu sau khi eo biển Hormuz mở lại không giảm về đúng mức trước khủng hoảng 80 đến 85 USD ngay lập tức. Thị trường vẫn giữ lại một phần bù khoảng 8 đến 12 USD để phản ánh rủi ro thỏa thuận ngừng bắn có thể đổ vỡ, lực lượng ủy nhiệm Iran tiếp tục tấn công, hoặc đàm phán Islamabad không đạt được kết quả. Nói cách khác, thị trường đang định giá khoảng 60 đến 70% xác suất eo biển Hormuz mở lại sẽ bền vững, chứ không phải 100%.
Thực địa mở lại nhanh hay chậm quyết định tất cả
Sự khác biệt giữa tuyên bố chính trị và kiểm soát thực địa là bài học đắt giá nhất từ các thỏa thuận Trung Đông trong lịch sử. Eo biển Hormuz mở lại trên giấy tờ nhưng cần một chuỗi hành động cụ thể trên mặt nước mới thực sự cho phép tàu thương mại đi qua an toàn.
Bước đầu tiên và nguy hiểm nhất là rà phá thủy lôi. Trong giai đoạn xung đột, Iran đã thả một số lượng thủy lôi không xác định ở các vùng nước nông gần eo biển. Rà phá thủy lôi cần thời gian ít nhất 48 đến 72 tiếng với thiết bị chuyên dụng, một công việc mà cả Hải quân Iran lẫn Hải quân Mỹ đều có thể tham gia nhưng cần phối hợp tránh sự cố trong giai đoạn nhạy cảm ngay sau eo biển Hormuz mở lại.
Bước thứ hai là tái kích hoạt bảo hiểm hàng hải. Không hãng vận tải nào đủ năng lực tài chính để tự bảo hiểm cho một tàu dầu trị giá 100 đến 150 triệu USD. Các công ty bảo hiểm Lloyd’s of London (tập đoàn bảo hiểm hàng hải lớn nhất thế giới, có trụ sở tại Anh) và thị trường bảo hiểm P&I (Protection and Indemnity, bảo hiểm trách nhiệm tàu thuyền) cần ít nhất 24 đến 48 tiếng để đánh giá lại rủi ro và tái cấp bảo hiểm sau khi eo biển Hormuz mở lại được xác nhận. Chỉ khi bảo hiểm được tái kích hoạt, các thuyền trưởng mới nhận lệnh từ công ty để cho tàu vào vùng nước từng là điểm nóng.
Bước thứ ba là niềm tin tích lũy từ các chuyến tàu đầu tiên. Không ai muốn con tàu trị giá hàng trăm triệu USD của mình trở thành chuyến đầu tiên sau eo biển Hormuz mở lại. Thông thường, trong các tình huống tương tự, cần 3 đến 5 chuyến tàu đi qua an toàn và được ghi nhận trước khi lưu lượng trở về bình thường. Chỉ số quan trọng nhất để theo dõi trong tuần đầu tiên chính là số tàu thực sự quá cảnh mỗi ngày, từ mức 2 đến 5 tàu thời phong tỏa trở lại mức 60 đến 80 tàu bình thường, đây là hành trình sẽ mất 10 đến 14 ngày ngay cả trong kịch bản lạc quan.
Tín hiệu từ giá cước vận tải biển
Một chỉ báo thực tế hơn và ít bị thao túng bởi tuyên bố chính trị là giá cước vận tải biển tuyến Trung Đông đi châu Á và châu Âu. Sau thông báo eo biển Hormuz mở lại, cước VLCC (Very Large Crude Carrier, tàu chở dầu cực lớn trọng tải 200.000 đến 320.000 tấn) trên tuyến Vịnh Ba Tư đi Nhật Bản giảm khoảng 18 đến 22% trong phiên 8/4, nhưng vẫn còn cao hơn 45 đến 60% so với mức trước khủng hoảng.
Khi nào cước VLCC tuyến Vịnh Ba Tư về mức bình thường, đó là lúc thị trường thực sự tin tưởng eo biển Hormuz mở lại là bền vững. Hiện tại, cước vẫn ở mức phản ánh rủi ro dư, một tín hiệu quan trọng cho nhà đầu tư phân tích chiều sâu hơn so với chỉ nhìn vào giá dầu giao ngay.
Chứng khoán toàn cầu bật mạnh: ai hưởng lợi nhiều nhất?
Eo biển Hormuz mở lại tạo ra một cuộc phân hóa rõ ràng trong thị trường chứng khoán toàn cầu. Không phải mọi cổ phiếu đều tăng đều như nhau, và hiểu đúng cơ chế phân hóa đó mới giúp nhà đầu tư định vị chính xác.
Nhóm hưởng lợi trực tiếp và mạnh nhất là hàng không và du lịch. Giá nhiên liệu chiếm 25 đến 30% chi phí vận hành của các hãng bay. Khi dầu giảm 15%, chi phí nhiên liệu của Vietnam Airlines (HVN) và Vietjet (VJC) giảm tương ứng, tác động thẳng vào lợi nhuận quý 2 và quý 3/2026. Đây là nhóm có phản ứng tốc độ cao nhất sau tin eo biển Hormuz mở lại, với thanh khoản tăng mạnh ngay phiên đầu tiên.
Nhóm thứ hai là logistics và cảng biển. Cước vận tải giảm đồng nghĩa với chi phí đầu vào giảm cho doanh nghiệp logistics và lượng hàng hóa thực sự lưu thông qua cảng tăng lên khi tuyến đường Hormuz hoạt động trở lại. GMD (Gemadept), PHP (Cảng Hải Phòng) và các doanh nghiệp cảng biển miền Nam có thể hưởng lợi từ làn sóng hàng hóa bị trì hoãn trong năm tuần phong tỏa nay đồng loạt được giải phóng.
Nhóm thứ ba là bất động sản và ngân hàng. Đây là nhóm hưởng lợi gián tiếp thông qua kênh lãi suất. Khi eo biển Hormuz mở lại và dầu giảm, áp lực lạm phát toàn cầu giảm theo, tạo cơ sở để Fed và ECB xem xét lại lịch trình cắt giảm lãi suất. Nếu thị trường bắt đầu định giá lại kỳ vọng lãi suất thấp hơn, nhóm bất động sản và ngân hàng với P/B (giá trên giá trị sổ sách) thấp tại Việt Nam sẽ là nhóm được hưởng lợi dài hạn nhất.
Nhóm cổ phiếu nào chịu áp lực sau khi Hormuz mở?
Không phải tất cả đều thắng khi eo biển Hormuz mở lại. Có những nhóm mà tin tức này tạo ra áp lực giảm giá.
Cổ phiếu dầu khí trong nước là nhóm rõ ràng nhất. PVD (Tổng công ty Cổ phần Khoan và Dịch vụ Khoan Dầu khí), PVS (Tổng công ty Cổ phần Dịch vụ Kỹ thuật Dầu khí Việt Nam) và GAS (Tổng Công ty Khí Việt Nam) đều hưởng lợi trong giai đoạn dầu cao do biên lợi nhuận và nhu cầu dịch vụ khai thác nội địa tăng. Khi dầu giảm mạnh sau eo biển Hormuz mở lại, định giá các cổ phiếu này cần điều chỉnh theo. Tuy nhiên mức giảm không đối xứng hoàn toàn với mức tăng trước đó vì yếu tố nhu cầu dịch vụ dài hạn vẫn còn nguyên.
Nhóm phân bón nội địa như DPM (Tổng Công ty Phân bón và Hóa chất Dầu khí) và DCM (Công ty Cổ phần Phân bón Dầu khí Cà Mau) từng hưởng lợi kép khi phân bón nhập khẩu từ vùng Vịnh đắt hơn vì Hormuz bị phong tỏa. Khi eo biển Hormuz mở lại, phân bón Qatar và Saudi Arabia quay lại thị trường với mức giá cạnh tranh hơn, tạo áp lực tương đối lên sản phẩm nội địa. Đây là nhóm cần theo dõi kỹ trong 2 đến 4 tuần sau khi Hormuz thực sự hoạt động trở lại bình thường.
Cổ phiếu quốc phòng toàn cầu là nhóm chịu áp lực rõ nhất. Rheinmetall (Đức), BAE Systems (Anh) và Raytheon (Mỹ) đều tăng mạnh trong giai đoạn khủng hoảng nhưng sẽ điều chỉnh khi eo biển Hormuz mở lại làm giảm áp lực tăng chi tiêu quốc phòng khẩn cấp. Tuy nhiên xu hướng dài hạn của chi tiêu quốc phòng toàn cầu không thay đổi vì một thỏa thuận ngừng bắn hai tuần.
Vàng: vì sao không giảm mạnh khi Hormuz mở lại?
Một trong những tín hiệu thị trường đáng chú ý nhất sau eo biển Hormuz mở lại là phản ứng dè dặt của vàng. Kim loại quý chỉ điều chỉnh 1 đến 2% trong phiên đầu tiên, thấp hơn nhiều so với mức giảm thông thường sau tin tức giảm leo thang địa chính trị.
Lý do nằm ở cấu trúc của eo biển Hormuz mở lại như một sự kiện. Thị trường vàng phản ứng với rủi ro dài hạn hơn là biến động ngắn hạn. Một thỏa thuận ngừng bắn hai tuần, dù quan trọng, không đủ để thuyết phục người nắm vàng rằng rủi ro địa chính trị Trung Đông đã kết thúc. Câu hỏi mà thị trường vàng đang đặt ra là: điều gì xảy ra vào ngày 22/4 khi thỏa thuận hết hạn?
Nếu đàm phán Islamabad thành công và eo biển Hormuz mở lại được củng cố bởi thỏa thuận dài hạn hơn, vàng mới có lý do để điều chỉnh sâu hơn về vùng 2.800 đến 2.900 USD/ounce. Còn trong kịch bản đàm phán không có tiến triển và thỏa thuận hết hạn mà không được gia hạn, vàng sẽ tăng mạnh trở lại, thậm chí vượt đỉnh cũ. Nhà đầu tư nắm vàng nên tiếp tục giữ ít nhất một phần cho đến khi có tín hiệu rõ ràng hơn từ đàm phán Islamabad, thay vì chốt lời toàn bộ ngay sau tin eo biển Hormuz mở lại. Phân tích kỹ thuật và cơ bản của vàng trong giai đoạn chuyển tiếp có thể theo dõi tại thị trường vàng Việt Nam.
3 cơ hội đầu tư cụ thể trong giai đoạn Hormuz mở lại
Eo biển Hormuz mở lại không phải lý do để đầu tư toàn bộ vào cùng một hướng mà là cơ hội để định vị khéo léo theo từng kịch bản. Ba cơ hội cụ thể dưới đây phân hóa theo mức độ rủi ro và khung thời gian.
Cơ hội 1: Mua cổ phiếu hàng không và logistics ở vùng giá hiện tại. Đây là nhóm hưởng lợi trực tiếp, rõ ràng và có thể định lượng được từ eo biển Hormuz mở lại. Giá nhiên liệu giảm 15% trong khi vé máy bay chưa kịp giảm tương ứng tạo ra biên lợi nhuận đột biến trong quý 2. Rủi ro chính là nếu thỏa thuận ngừng bắn đổ vỡ trước 22/4, nhóm này sẽ quay đầu giảm nhanh. Khung thời gian nắm giữ hợp lý là 2 đến 4 tuần, đủ để đi qua kỳ công bố kết quả kinh doanh quý 1.
Cơ hội 2: Trái phiếu chính phủ kỳ hạn ngắn để chờ Fed. Nếu eo biển Hormuz mở lại bền vững và dầu ổn định quanh 88 đến 95 USD, lạm phát Mỹ và châu Âu sẽ hạ nhiệt đủ để Fed xem xét cắt giảm lãi suất sớm hơn dự kiến. Trái phiếu kỳ hạn 2 đến 3 năm hưởng lợi trực tiếp khi lãi suất kỳ vọng giảm. Đây là chiến lược ít rủi ro hơn cổ phiếu và phù hợp với nhà đầu tư muốn tham gia vào sự kiện eo biển Hormuz mở lại nhưng không chịu được biến động mạnh của thị trường cổ phiếu.
Cơ hội 3: Tiếp tục giữ vàng với tỷ trọng 15 đến 20% danh mục. Đây là chiến lược bảo hiểm hơn là tăng trưởng. Trong kịch bản eo biển Hormuz mở lại trụ vững, vàng điều chỉnh nhẹ và phần thua lỗ từ danh mục vàng được bù đắp bởi lợi nhuận từ cổ phiếu. Trong kịch bản thỏa thuận đổ vỡ, vàng tăng mạnh trở lại và bảo vệ danh mục tổng thể. Đây là cấu trúc bảo hiểm hiệu quả trong giai đoạn bất định cao, đặc biệt khi vẫn còn rủi ro rõ ràng từ đàm phán Islamabad và kiểm soát thực địa Hormuz chưa được xác nhận hoàn toàn.
Tác động với kinh tế Việt Nam trong 30 ngày tới
Eo biển Hormuz mở lại tạo ra tác động cụ thể và có thể đo lường được cho nền kinh tế Việt Nam ở ba kênh chính.
Kênh thứ nhất là giá xăng dầu trong nước. Việt Nam nhập khoảng 55% nhu cầu xăng dầu và giá nhập khẩu gắn chặt với Brent. Nếu dầu ổn định ở vùng 90 đến 95 USD trong 2 đến 3 tuần tới, kỳ điều chỉnh giá xăng tháng 4 và tháng 5 có thể đi theo chiều giảm, tạo dư địa để CPI tháng 5 kiểm soát tốt hơn và giảm áp lực lên chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước.
Kênh thứ hai là xuất khẩu hàng hóa. Các doanh nghiệp Việt Nam xuất hàng sang châu Âu và Trung Đông đang hưởng lợi kép khi eo biển Hormuz mở lại: cước vận tải giảm và thời gian giao hàng rút ngắn. Dệt may, da giày và đồ gỗ là ba ngành bị ảnh hưởng nhiều nhất trong giai đoạn phong tỏa và cũng là ba ngành phục hồi đơn hàng sớm nhất. Đây là tín hiệu tích cực cho xuất khẩu quý 2 và quý 3/2026 của Việt Nam.
Kênh thứ ba là dòng vốn ngoại vào thị trường chứng khoán. Khi eo biển Hormuz mở lại làm giảm áp lực lạm phát toàn cầu và tăng kỳ vọng Fed cắt giảm lãi suất, dòng vốn tìm kiếm lợi suất tại các thị trường mới nổi châu Á có xu hướng tăng. Việt Nam, với GDP tăng trưởng 6,7% năm 2025 và định giá P/E thị trường ở mức 12 đến 13 lần, thấp hơn trung bình khu vực, là điểm đến hưởng lợi tự nhiên từ xu hướng này. Phân tích dòng vốn ngoại và tác động lên VN-Index trong giai đoạn eo biển Hormuz mở lại có thể cập nhật tại thị trường chứng khoán Việt Nam.
Rủi ro vẫn còn: đừng đặt cược toàn bộ vào một kịch bản
Eo biển Hormuz mở lại là tin tốt rõ ràng, nhưng lịch sử Trung Đông dạy rằng không có thỏa thuận nào chắc chắn cho đến khi nó thực sự hoạt động trên thực địa trong ít nhất vài tuần.
Rủi ro lớn nhất hiện tại là các cuộc tấn công từ lực lượng ủy nhiệm của Iran, tức Houthi ở Yemen và các nhóm vũ trang Iraq, vẫn tiếp diễn trong những ngày đầu sau thỏa thuận. Nếu Mỹ chọn diễn giải mỗi cuộc tấn công là vi phạm của Iran, thỏa thuận có thể sụp đổ trong vòng một tuần, đưa dầu ngược lại vùng 105 đến 115 USD và xóa toàn bộ mức tăng của chứng khoán.
Rủi ro thứ hai là thủy lôi còn sót lại sau eo biển Hormuz mở lại. Một sự cố tàu thuyền trong giai đoạn đầu, dù do thủy lôi cũ hay va chạm thông thường, cũng có thể bị thị trường giải thích là tấn công có chủ đích và gây ra làn sóng bán tháo bất lợi.
Nhà đầu tư khôn ngoan trong giai đoạn này không đặt cược toàn bộ vào kịch bản lạc quan hay bi quan mà xây dựng danh mục có khả năng hoạt động được trong cả hai chiều. Mua thêm cổ phiếu hàng không và logistics ở mức 30 đến 40% vị thế, giữ vàng ở mức 15 đến 20% và duy trì tiền mặt 30 đến 40% để có đạn tiếp tục mua nếu eo biển Hormuz mở lại được xác nhận bền vững sau ngày 14/4, đó là cấu trúc danh mục cân bằng nhất trong thời điểm này.
Eo biển Hormuz mở lại là khởi đầu của giai đoạn bình thường hóa, không phải điểm kết thúc của mọi rủi ro. Hai tuần tới là giai đoạn quan trọng nhất để xác định xem chúng ta đang ở đầu một chu kỳ phục hồi thực sự hay chỉ là khoảng thở ngắn trước một vòng leo thang mới. Theo dõi ba chỉ số: số tàu thực sự qua Hormuz mỗi ngày, cước VLCC tuyến Vịnh Ba Tư và kết quả đàm phán Islamabad, sẽ cho bức tranh rõ hơn bất kỳ tuyên bố chính trị nào từ Washington hay Tehran. Cập nhật liên tục giá dầu và diễn biến sau eo biển Hormuz mở lại tại thị trường dầu mỏ để không bỏ lỡ tín hiệu sớm.
Disclaimer: Bài viết được cung cấp nhằm mục đích thông tin và tham khảo chung, không phải lời khuyên đầu tư tài chính. Mọi quyết định đầu tư đều tiềm ẩn rủi ro. Bạn đọc cần tự nghiên cứu kỹ lưỡng hoặc tham khảo ý kiến chuyên gia tài chính độc lập trước khi đưa ra quyết định.
