Lợi suất trái phiếu Nhật Bản có thể đạt 3,1% vào nửa cuối năm tài chính 2027
Lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản kỳ hạn 10 năm đang thu hút sự chú ý của giới đầu tư khi các chuyên gia từ Daiwa Institute đưa ra dự báo táo bạo về mức tăng trong thời gian tới. Theo đó, con số này có thể chạm ngưỡng 3,1% vào nửa cuối năm tài chính 2027, kết thúc vào tháng 3/2028. Đây là mức cao đáng kể so với hiện tại và phản ánh những thay đổi lớn trong chính sách tiền tệ cũng như tài khóa của Nhật Bản.
Trong bối cảnh Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BoJ) đang dần chuyển hướng từ chính sách nới lỏng kéo dài nhiều thập kỷ, thị trường trái phiếu đang trải qua giai đoạn điều chỉnh mạnh. Vào thứ Hai vừa qua, lợi suất trái phiếu 10 năm đã giảm 7 điểm cơ bản xuống còn 2,690% do ảnh hưởng từ sự sụt giảm của giá dầu toàn cầu. Tuy nhiên, xu hướng dài hạn vẫn hướng tới mức tăng đáng kể.
Nguyên nhân đẩy lợi suất trái phiếu tăng cao
Chính sách tiền tệ thắt chặt của BoJ
Ngân hàng Trung ương Nhật Bản đang dần tăng lãi suất sau nhiều năm duy trì lãi suất âm và chính sách nới lỏng định lượng. Động thái này nhằm kiểm soát lạm phát và đưa nền kinh tế về trạng thái bình thường hơn. Khi BoJ tăng lãi suất chính sách, lợi suất trái phiếu chính phủ thường tăng theo do chi phí vay mượn tăng lên.
Bên cạnh đó, BoJ cũng đang giảm dần quy mô mua trái phiếu chính phủ – một công cụ quan trọng trong chương trình nới lỏng định lượng kéo dài từ năm 2013. Việc giảm nhu cầu mua từ ngân hàng trung ương đồng nghĩa với việc thị trường phải tự điều chỉnh, dẫn đến áp lực tăng lên đối với lợi suất trái phiếu.
Chính sách tài khóa mở rộng và lo ngại lạm phát
Thủ tướng Kishida Fumio (được nhắc đến trong nguồn là Kishi Nobuo) đang thúc đẩy các chính sách tài khóa mở rộng nhằm kích thích tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, các gói kích thích lớn có thể làm gia tăng lo ngại về lạm phát trong dài hạn. Khi kỳ vọng lạm phát tăng, nhà đầu tư yêu cầu lợi suất trái phiếu cao hơn để bù đắp cho sự mất giá của đồng tiền.
Theo Reuters, lạm phát tại Nhật Bản đã duy trì trên mục tiêu 2% của BoJ trong nhiều tháng liên tiếp, tạo áp lực buộc ngân hàng trung ương phải hành động.
Mất cân đối cung cầu trên thị trường trái phiếu
Chính phủ Nhật Bản đang phải đối mặt với gánh nặng nợ công lớn nhất trong số các nền kinh tế phát triển, với tỷ lệ nợ/GDP vượt 260%. Để tài trợ cho các chương trình chi tiêu, chính phủ buộc phải tăng phát hành trái phiếu. Trong dự toán ngân sách tài khóa 2026, Chính phủ đã giả định mức lợi suất trái phiếu 3,0% khi tính chi phí trả lãi.
Khi nguồn cung trái phiếu tăng mạnh trong khi nhu cầu từ BoJ giảm, thị trường sẽ rơi vào tình trạng mất cân đối. Điều này buộc chính phủ phải chấp nhận phát hành ở mức lợi suất cao hơn để thu hút nhà đầu tư.
So sánh với các giai đoạn trước
Bối cảnh lịch sử của lợi suất trái phiếu Nhật Bản
Trong hơn hai thập kỷ qua, lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản kỳ hạn 10 năm hiếm khi vượt quá 1%. Thậm chí có những giai đoạn lợi suất rơi xuống dưới 0% do chính sách kiểm soát đường cong lợi suất (YCC) của BoJ. Chính sách này đặt mục tiêu giữ lợi suất 10 năm quanh mức 0%, với biên độ dao động hẹp.
Tuy nhiên, vào năm 2024, BoJ đã bắt đầu nới lỏng và cuối cùng loại bỏ hoàn toàn chính sách YCC. Điều này đánh dấu bước ngoặt lớn, cho phép lợi suất trái phiếu tăng tự do theo cơ chế thị trường. Vào đầu năm 2025, lợi suất 10 năm đã chạm mốc 2,8% – mức cao nhất kể từ năm 2007.
Bài học từ cuộc khủng hoảng trái phiếu năm 2003
Lần cuối cùng Nhật Bản chứng kiến lợi suất trái phiếu tăng mạnh là vào năm 2003, khi lợi suất 10 năm tăng từ 0,4% lên 1,6% chỉ trong vài tháng. Đợt tăng đột ngột này gây ra tổn thất lớn cho các ngân hàng và quỹ hưu trí nắm giữ lượng lớn trái phiếu chính phủ.
Nếu dự báo 3,1% trở thành hiện thực, đây sẽ là mức cao nhất trong gần 20 năm và có thể tạo ra những tác động tương tự. Các tổ chức tài chính Nhật Bản hiện nắm giữ hàng nghìn tỷ yen trái phiếu chính phủ trong danh mục đầu tư, và sự tăng mạnh của lợi suất sẽ làm giảm giá trị thị trường của những tài sản này.
Tác động đến nền kinh tế và thị trường tài chính
Chi phí vay nợ của chính phủ tăng cao
Với mức lợi suất trái phiếu 3,1%, chi phí trả lãi của Chính phủ Nhật Bản sẽ tăng đáng kể. Hiện tại, khoản chi trả lãi đã chiếm khoảng 20% tổng chi ngân sách. Nếu lợi suất tăng thêm 0,5-1%, con số này có thể vượt 25%, gây áp lực lớn lên tài chính công.
Điều này sẽ buộc chính phủ phải cắt giảm chi tiêu ở các lĩnh vực khác hoặc tăng thuế, cả hai đều có thể ảnh hưởng tiêu cực đến tăng trưởng kinh tế.
Tác động đến thị trường bất động sản và tiêu dùng
Khi lợi suất trái phiếu chính phủ tăng, lãi suất cho vay thế chấp và vay tiêu dùng cũng tăng theo. Thị trường bất động sản Nhật Bản, vốn đã trải qua giai đoạn phục hồi sau nhiều năm trì trệ, có thể bị ảnh hưởng khi chi phí vay mua nhà tăng cao.
Người tiêu dùng cũng sẽ thận trọng hơn trong chi tiêu khi chi phí vay tín dụng tăng, có thể làm chậm tốc độ phục hồi kinh tế.
Dòng vốn đầu tư quay trở lại Nhật Bản
Một tác động tích cực là lợi suất trái phiếu cao hơn sẽ làm tăng sức hấp dẫn của trái phiếu chính phủ Nhật Bản đối với nhà đầu tư nước ngoài. Trong nhiều năm qua, lợi suất thấp đã khiến nhà đầu tư Nhật Bản tìm kiếm cơ hội ở nước ngoài, dẫn đến dòng vốn chảy ra ngoài lớn.
Nếu lợi suất trong nước tăng lên mức cạnh tranh với các thị trường khác, dòng vốn có thể quay trở lại, hỗ trợ đồng yen và giảm áp lực lên cán cân thanh toán.
Kịch bản có thể xảy ra
Kịch bản cơ sở: Tăng dần theo dự báo
Trong kịch bản này, BoJ tiếp tục tăng lãi suất từng bước nhỏ, khoảng 0,25% mỗi quý, đồng thời giảm dần quy mô mua trái phiếu. Lợi suất trái phiếu 10 năm tăng dần lên 3,1% vào cuối năm tài chính 2027 như dự báo của Daiwa Institute.
Xác suất: 50-60%. Đây là kịch bản được thị trường định giá hiện tại và phù hợp với lộ trình chuẩn hóa chính sách của BoJ.
Kịch bản lạc quan: Tăng chậm hơn dự kiến
Nếu lạm phát hạ nhiệt nhanh hơn dự kiến hoặc tăng trưởng kinh tế yếu đi, BoJ có thể tạm dừng hoặc chậm lại tốc độ tăng lãi suất. Trong trường hợp này, lợi suất trái phiếu có thể chỉ đạt 2,5-2,7% thay vì 3,1%.
Xác suất: 25-30%. Kịch bản này phụ thuộc vào các yếu tố bên ngoài như suy thoái kinh tế toàn cầu hoặc khủng hoảng tài chính.
Kịch bản bi quan: Tăng vọt vượt dự báo
Nếu lạm phát tăng mạnh trở lại hoặc chính phủ phải tăng phát hành trái phiếu đột ngột để tài trợ cho các gói kích thích khẩn cấp, lợi suất trái phiếu có thể vượt 3,5%. Điều này sẽ gây ra cú sốc lớn cho thị trường tài chính và nền kinh tế.
Xác suất: 15-20%. Đây là kịch bản rủi ro cao nhưng không thể loại trừ, đặc biệt nếu có sự kiện bất ngờ như khủng hoảng địa chính trị hoặc thảm họa thiên nhiên.
Nhà đầu tư nên làm gì?
Đa dạng hóa danh mục đầu tư
Với triển vọng lợi suất trái phiếu tăng, nhà đầu tư nên xem xét giảm tỷ trọng trái phiếu dài hạn trong danh mục. Trái phiếu ngắn hạn ít bị ảnh hưởng hơn khi lợi suất tăng do thời gian đáo hạn ngắn.
Đồng thời, có thể tăng tỷ trọng cổ phiếu của các công ty hưởng lợi từ lãi suất cao hơn như ngân hàng và công ty bảo hiểm.
Theo dõi chặt chẽ chính sách của BoJ
Mọi tuyên bố và quyết định của BoJ đều có thể tạo ra biến động lớn trên thị trường trái phiếu. Nhà đầu tư cần theo dõi các cuộc họp chính sách, báo cáo lạm phát và phát biểu của các quan chức BoJ để điều chỉnh chiến lược kịp thời.
Cân nhắc các công cụ phòng ngừa rủi ro
Đối với những ai nắm giữ lượng lớn trái phiếu Nhật Bản, việc sử dụng các công cụ phái sinh như hợp đồng tương lai lãi suất hoặc quyền chọn có thể giúp phòng ngừa rủi ro khi lợi suất trái phiếu tăng.
Để hiểu rõ hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến thị trường tài chính toàn cầu, bạn có thể tham khảo thêm các phân tích chuyên sâu tại Kinh tế tài chính, Chuyện Thị Trường.
Câu hỏi thường gặp
Lợi suất trái phiếu tăng có nghĩa là gì?
Khi lợi suất trái phiếu tăng, giá trái phiếu giảm. Điều này phản ánh kỳ vọng của thị trường về lãi suất cao hơn trong tương lai hoặc rủi ro tín dụng tăng. Đối với nhà đầu tư đang nắm giữ trái phiếu, giá trị danh mục sẽ giảm.
Tại sao BoJ lại tăng lãi suất sau nhiều năm giữ ở mức thấp?
BoJ tăng lãi suất để kiểm soát lạm phát và đưa chính sách tiền tệ về trạng thái bình thường sau nhiều năm nới lỏng cực đoan. Lạm phát tại Nhật Bản đã vượt mục tiêu 2% trong thời gian dài, buộc ngân hàng trung ương phải hành động.
Lợi suất trái phiếu 3,1% có cao so với các nước khác không?
So với các nền kinh tế phát triển khác, 3,1% vẫn ở mức trung bình. Hiện tại, lợi suất trái phiếu 10 năm của Mỹ dao động quanh 4,5%, trong khi của Đức khoảng 2,5%. Tuy nhiên, đối với Nhật Bản – nơi đã quen với lãi suất gần 0% trong nhiều thập kỷ – đây là mức tăng đáng kể.
Nhà đầu tư cá nhân có nên mua trái phiếu chính phủ Nhật Bản không?
Điều này phụ thuộc vào mục tiêu đầu tư và khả năng chấp nhận rủi ro. Nếu lợi suất trái phiếu tiếp tục tăng, giá trái phiếu hiện tại sẽ giảm. Tuy nhiên, nếu mua và nắm giữ đến đáo hạn, nhà đầu tư vẫn nhận được lợi suất cam kết. Trái phiếu chính phủ Nhật Bản vẫn được coi là tài sản an toàn với rủi ro vỡ nợ cực thấp.
Lợi suất trái phiếu tăng có ảnh hưởng đến đồng yen không?
Có. Khi lợi suất trái phiếu Nhật Bản tăng, đồng yen thường mạnh lên do thu hút dòng vốn đầu tư nước ngoài. Tuy nhiên, nếu lợi suất tăng quá nhanh gây lo ngại về ổn định tài chính, đồng yen có thể yếu đi do nhà đầu tư tìm kiếm tài sản an toàn hơn.
Kết luận
Dự báo lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản kỳ hạn 10 năm đạt 3,1% vào nửa cuối năm tài chính 2027 phản ánh sự chuyển đổi lớn trong chính sách tiền tệ và tài khóa của quốc gia này. Sau nhiều thập kỷ duy trì lãi suất cực thấp, Nhật Bản đang bước vào giai đoạn bình thường hóa với những thách thức và cơ hội mới.
Nhà đầu tư cần theo dõi chặt chẽ diễn biến của BoJ, tình hình lạm phát và chính sách tài khóa để điều chỉnh chiến lược phù hợp. Mặc dù lợi suất trái phiếu tăng tạo ra rủi ro cho những ai đang nắm giữ trái phiếu dài hạn, nhưng cũng mở ra cơ hội cho những nhà đầu tư tìm kiếm thu nhập ổn định với lợi suất hấp dẫn hơn.
Disclaimer: Bài viết này được cung cấp nhằm mục đích thông tin và tham khảo, không phải lời khuyên đầu tư tài chính. Thị trường luôn tiềm ẩn nhiều rủi ro và biến động khó lường. Nhà đầu tư cần tự nghiên cứu kỹ lưỡng hoặc tham khảo ý kiến chuyên gia tài chính độc lập trước khi đưa ra quyết định đầu tư.
